نام «کاروانسرا» ترکیبی است از کاروان (کاربان) به معنی جمعی مسافر که گروهی سفر می­کنند و سرای، به معنی خانه و مکان. هر دو کلمه مأخوذ از پهلوی ساسانی است.

خلاصه ی سابقه­ ی تاریخی: نیاز انسان به سرپناه و مأمن، نه تنها در حضر بلکه در سفر هم از روزگار باستان مورد توجه بوده است. در ایران زمین، از گذشته ­های بسیار دور آثار و مظاهری از این گونه پناهگاه­ها و استراحتگاه­های بین راهی دیده می­شود که بسیاری از آنها را می­توان از نظر شیوه ساختمانی از شاهکارهای معماری و هنری عصر خود به حساب آورد. در دوران اسلامی ایجاد این گونه بناها با ویژگی­های گوناگون، در شهر و روستا، جاده­های حاشیه­ی کویر و معابر کوهستانی با نام­های مختلفی چون رباط و کاروانسرا رو به توسعه و گسترش نهاد. احداث کاروانسراها در ایران سابقه­ای بس قدیمی داشته و طبق منابع تاریخی، این کشور در احداث کاروانسراها و همچنین سیستم ارتباطات مبتکر و پیشقدم بوده است. بطور کلی، تحول و گسترش کاروانسراهای ایران در ادوار مختلف بستگی به وضعیت اجتماعی، اقتصادی، مذهبی و ... داشته و شکل یابی و توسعه­ی آن با موارد یاد شده در ارتباط بوده است.


عملکردهای گوناگون کاروانسرا در گذشته باعث شده است نام­های متفاوتی برای این گونه بناها در فرهنگ لغات جای گیرد، از جمله: کاربات، رباط، ساباط، و خان.

ادامه مطلب را کلیک کنید ...